در ديدگاه انساني و شيعي ما ، كلمه اي داريم تحت عنوان انفاق كه امشب در موردش صحبت مي كنيم . مي خواهيم اين مسئله رو از ديدگاه الهي و انساني بررسي كنيم . مسئله اي كه همه ما بلديم ، انفاق .

يعني اينكه تعدادي از اموال خود را به كسي كه نيازمند است بدهيم . اسمش را صدقه ، انفاق ، كار خير مي گذاريم . ممكن است اسمش رو خيلي چيزهاي ديگه هم بگذاريم كه ما روي اسم اون دعوايي نداريم . بحث ما ، مفهوم كلمه انفاق است كه امشب با يك ديدگاه جديد به آن نگاه مي كنيم .

قبل از هر چيز من اين پتانسيل و در حقيقت اين نيروي بالقوه رو در همه انسانهاي تاريخ مي بينيم مگر يك گروه خيلي محدودي كه اگر با برخي از دردها آشنا بشن سراغ درمان مي رن . يعني اگه ما بتونيم دردهاي جامعه رو نشون بديم ، كساني كه تا به حال نسبت به اين دردها بي تفاوت بودن ، برانگيخته مي شن و انگيزه پيدا مي كنن و مي يان براي درمان كردن درد .

يكي از اشكالات فعلي جامعه ما اينه كه دردها رو به بهانه اينكه ما نمي خوايم روحيه مردم كسل بشه عريان نمي كنيم . غافل از اينكه دردها خود به خود روي زيربناي جامعه كار مي كنه و خود به خود روحيه مردم و جامعه رو كسل خواهد كرد . مي گن هي نگيم فقر ، هي نگيم ناراحتي ، هي نگيم مشكلات ، هي نگيم بي عدالتي ، تبعيض ، رشوه خواري ، نگيم چون كه با گفتن اينها روحيه مردم جامعه افسرده مي شه . نا اميد مي شن . دردها رو دوي هم بپوشونيم . غافل از اينكه اين دردهايي كه مي پوشانيم ، آخرش سرطان مي شه و جامعه ما رو زمين مي زنه . عريان كردن دردها يكي از وظائف جامعه ماست . بايد دردها رو عريان كرد . البته يه شرايطي داره ، به طوري كه هدف از عريان كردن درد ، برطرف شدن درد باشد . من توي پرانتز خدمتتون بگم خيلي از چيزهايي كه تحت عنوان فيلم و cd و سينما و سريال يا اطلاعيه يا مجله ، داستان و منبر و . . . بيان مي كنيم و دردها رو نشون مي ديم نبايد يك گروهي سريع بگن : “‌ توهين شد ” . به چه چيزي توهين شد ؟! درسته اينها درده ، ولي بايد اين جنبه رو هم در نظر بگيريم كه شايد انگيزه عريان كردن دردها ، اين باشه كه اين درد برطرف بشه . آخه دردي كه ساليان سال در جوامع مختلف حاكم بوده ، دردي مثل فقر ، اين درد تا كي بايد پوشيده بمونه ؟ تا كي ؟! جامعه جوان ما اگر با دردهاي خودش و دردهاي جامعه آشنا بشه مهمترين كمك رو در برطرف كردن اين دردها به ما خواهد كرد . در صورتي كه بتونيم به او نشون بديم . اما اگه دائماً بخوايم سرش رو مثل كبك زير برف نگه داريم . مثل داروغه شهر دائماً توي كوچه ها فرياد بزنيم “ همه چيز امن و امان است ” كار به جايي مي رسه كه اگه يه كسي مثل من بياد دو تا درد رو عريان كنه ،همه مي گن مگه مي شه ؟! دو سال پيش شب نوزدهم ماه رمضان من اينجا دردي دو بيان كردم نه تحت عنوان منبر ، 30 ، 40 ثانيه توي يكي از قسمتهاي منبر شاهد آوردم ، گفتم خانواده اي در شهر شيراز هستن كاري نداريم كه چه مشكلات اقتصادي دارن ، چند تا دختر هستن كه جهيزيه مي خوان ، پسره مشكلات داره ، مادره دست تنهاست ، به اينها كاري نداريم . به من گفتن كه اگه شما روزي 10 تا نون به ما بديد ما ديگه هيچ چيزي از خدا نمي خوايم . به برخي از مردم كه مي گيم ، مي گن مگه مي شه كسي توي جامعه ما نتونه روزي 10 تا نون داشته باشه ؟! من همين يه درد رو عريان كردم ديگه در ادامه اش هم نگفتم حالا برادرها و خواهرها بيان به اين خانواده كمك كنن ، هيچي نگفتم . باور كنيد از 19 ماه رمضان كه من اين رو گفتم تا 28 ماه رمضان شما حدود 4 ميليون پول داريد . با اين پول خونه رهن كردن ، مشكلاتشون حل شد ، جهيزيه براي دخترشون گرفتن ، نون هم دارن الحمدالله .

اگه مردم ما به دردها توجه نمي كنن براي اينه كه ما دردها رو پوشونديم . در مدت 8 روز بدون اعلام شماره حساب اونهايي كه به اين دسترسي داشتن پول گذاشتن توي پاكت به من دادن حدود 4 ميليون براي اين خانواده پول جمع شد . ببينيد مردم جامعه ما اگه درد رو ببينن درمان مي كنن ! نبايد منتظر باشيم كه حتماً دولت اين كار رو بكنه . پس اگه احياناً ما امشب داريم بحث انفاق رو يه مقداري بيشتر باز كنيم ، به اين دليل هست .

اما اول از ديدگاه اسلامي و شيعي من چند تا روايت براتون بخونم . ولي قسمت عمده بحث من ديدگاه انساني است نه ديدگاه اسلامي و شيعي . براي اينكه شايد در ديدگاه اسلامي و شيعي خيلي از مسائل رو براي همه سليقه ها نشه بيان كرد .

در آيه شريفه قرآن مي فرمايد : “ و في اموالكم حق للسائل و المحروم ” و در اموال شما براي سائل و محروم حقي است

خيلي از ما فكر مي كنيم اگه پولي مال ماست ، اجازه خرج كردنش كاملاً در اختيار خودمونه . در جلسات قبل اشاره كردم گفتم كه اينطوري نيست . در مملكتي كه شما زندگي مي كنيد ، روي آسفالتي راه مي ريد كه از بيت المال خرج شده ، اين نوني كه مي خوريد براش سوبسيد داده شده ، در مدرسه و دانشگاهي تحصيل مي كنيد كه اين مدرسه يا دانشگاه از
بيت المال ساخته شده ، يعني از همه جا براي تو پول گرفتن . خيلي از كارهايي كه شما در جامعه اسلامي انجام مي ديد ، براش سوبسيد دادن كه اين يارانه در حقيقت از اموال كل اين 70 ميليون ايراني كسر شده . پس نمي توني بگي اين حقوقي كه من دارم ، خونه اي كه من دارم ، مال خودمه و لذا قرآن فرموده “ و في اموالكم ” در اموالي كه مي گي مال خودمه “ حق لسائل و المحروم ”‌ يه حقي هم مال اونهاست .

روايت بعدي رو دقت كنيد . چقدر شفاف مطلب رو بيان مي كنه .

امام صادق (ع) مي فرمايند : ملعون است ، ملعون است كسي كه از نعمتهايي كه خداوند به او بخشيده به

ساير مردم ندهد . دوبار فرمودند : “ ملعون است ” اون وقت ما با چه جرأتي مي گيم پول توي جيبم مال خودمه ؟! با چه جرأتي ؟!! اينجوري فرض كنيد : بنده 4000 تومن توي جيبم هست كسي مياد مي گه به من كمك كنيد . من دوتا از اين برگهاي سبز را بهش مي دم . مي گم چرا ناراحتي ، چرا دلخوري ؟ مي گه شما خيلي لطف كرديد . چه لطفي ؟ ابنها يه مشت برگ سبزه . مال من نيست خدا گذاشته توي جيب من براي تو . “ حق لسائل و المحروم ” من اگه اين رو به تو ندم ملعون هستم . امام صادق (ع) دوبار فرمودند ملعون است . خوب دقت كنيد براي خيلي از گناهان كبيره ، ائمه ما كلمه ملعون را بكار نمي برن ! اما براي كسي كه مي گه پول مال خودمه و سائل و محروم رو از دايره زندگي خودش خارج مي كنه اين عبارت رو به كار مي برن ، نه اوني كه مي ره 10 تومن مي اندازه توي صندوق كميته امداد . اوني كه فكر
مي كنه در زندگيش تمام اموالش مال خودشه و حقي براي سائل و محروم قائل نيست ، دوبار مي فرمايند : ملعون است .

روايت بعدي : امام علي (ع) مي فرمايند : شما به انفاق كردن انچه بدست آورده ايد محتاج تريد تا به دست آوردن آنچه به دنبال آن مي گرديد .

شما اگه 1000 تومن پول داشته باشي به انفاق اين 1000 تومن محتاج تر هستيد تا اينكه 1000 تومن رو بكنيد 2000 تومن . حالا يه تومن كمك كرده چقدر از خدا طلبكار مي شه ؟ در جاي ديگر مي فرمايند : آنچه در دنيا برايت مي ماند آن است كه انفاق مي كني و براي آخرتت مي فرستي و آنچه را كه مي ماند و نمي فرستي الان براي بقيه است .

در روايتي ديگر مي فرمايند : آن چيز كه دوست توست چيزي است كه فرستاده اي و آنچه كه مي ماند ، براي دشمنت
مي ماند . سعي كنيد انفاق در زمان حيات شما باشد . خيلي از مردم ،‌ براي بعد از رحلتشون خيلي از چيزها رو در وصيت نامشون انفاق مي كنن ، خيلي هم خوبه اما به اين روايت خوب دقت كنيد . به پيامبر اكرم (ص) عرض كردند كه فلاني كه از ثروتمندان مدينه است از دنيا رفته ، چندين انبار خرما هم ازش مونده ، وصيت كرده شما همه اش رو با نظارت خودتون بين مستمندان تقسيم كنيد ، پيامبر (ص) فرمودند چشم . و تمام اموال رو با عدالت بين مستمندان مدينه و حتي شهرهايي كه نماينده فرستاده بودن ، تقسيم كردن . خيلي زياد بود ، در روايت نوشته يك صبح تا شب مشغول بودند . همه كارها كه تمام شد ، پيامبر (ص) رفتند دوري در انبارها بزنن كه اگر احياناً چيزي باقي مونده ، هدر نره ولو يك دانه خرما باشه . همين طور كه مي گشتن توي يك گوشه انبار در يه جاي خاك آلود يه دونه خرمايي كه نيم خورده پرندگان بود پيدا كردند . پيامبر (ص) خرما را برداشتند ، خاك خرما را تكوندند ، بعد رو كردند به اصحاب و فرمودند : اگر در زمان حياتش ، خودش همين دانه خرماي نيم خورده را انفاق مي كرد اثرش براي دنيا و آخرتش بيش از همه اينهايي بود كه الان انفاق كرد ، همين ! پيامبر (ص) كه غلو نمي كنن . پس اول در حيات باشه . دوم در سكوت باشه . داد نزنه به همه بگه . هرچند كه بعضي وقتها تظاهر خيلي خوبه . مثلاً توي جمعي نشستي مي گي آقايون كمك كنن ،‌ خواهرها كمك كنن ، يكي بلند مي شه يه چك مي كشه مثلاً 10 ميليون براي اينكه بقيه راه بيفتن ، اين خيلي خوبه ، يا اون رسمهايي كه تو زورخونه هاي قديمي بود . الان هم بعضي جاها هست كه گلريزان دارن و پهلوونها مي يان وسط هر كدوم يه چيزي پرت مي كنن ، بقيه مي بينن و رقابت ايجاد مي شه . اگه هدف كمك باشه خيلي خوبه ، نه اينكه با انفاق خودمون رو نشون بديم ، اين مشكل داره . بايد در سكوت باشه . لذا مي گن اگه يك درهم رو طوري بدي با دست راستت كه دست چپت نفهمه ، اندازه ميليون ها درهم كه بقيه بفهمن ارزش داره . البته اين استعاره است نه اينكه اگه خواستي با دست راست بدي ، دست چپت رو بگيري پشت سرت !

روايت بعدي : امام صادق (ع) فرمودند : ضمانت بهشت مي خواهيد ؟ انفاق با يك شرط ضمانت بهشت است . امام صادق (ع) دارن ضمانت مي دن چيز كمي نيست ! شرطش چيه ؟ آنكه در تنگدستي انفاق كند من بهشت را برايش ضمانت
مي كنم . كسي كه امشب 200 تومن داره اختيار داره كه اين 200 تومن رو خودش بخوره قوت بگيره ، يا دوتا 100 تومنش كنه يكيش رو انفاق كنه . امام صادق (ع) فرمودند بهشت رو براي اين شخص ضمانت مي كنم .

سوم انفاق بايد با روي خوش باشه . انفاقي كه با ترشرويي و منت باشه ، مثل اين گداهايي است كه مي يان سراغ ما 10 تومن بهش مي دي تا از دستش راحت بشي ، اين انفاق نيست . اين داري از دستش راحت مي شي . ديديد اين گداها كه مي يان شيشه ماشين رو پاك مي كنن ، مي بيني معتاده ، داغون هم هست ، اصلاً اتفاق نداره ولي گير مي ده . 10 تومن بهش مي دي كه راحت بشي . مي گويد با بقيه مردم اينطوري برخورد نكن .

خيلي از ما متوليان جاهايي هستيم ، بچه هاي خيريه خوب گوش بدن ، بچه هاي خيريه سرشون رو بالا بگيرن افتخار كنن توفيق پيدا كردن شغل مادرشون حضرت زهرا (س) رو دارن . خوب دقت كنيد : بچه هاي خيريه و شمايي كه دست توي جيبت مي كني و پول مي دي بايد سرتون رو بالا بگيريد و خدا را شكر كنيد بابت اينكه مستمنداني در جامعه وجود دارن و باعث شدن اينها در جايي به نام خيريه كار كنن . شغلشون مانند حضرت زهرا (س) است . لذا بايد زماني كه به مستمندان كمك مي كنن پاي اينها را ببوسن . اگه اينها نبودن ، نمي تونستن كار خيري انجام بدن . واسطه كار خير اينها ، مستمندان هستند . نبايد اينطوري ترش رو باشيم . ما داريم وظيفمون رو انجام مي ديم ، بابت اين وظيفه هم كلي داره گيرمون مياد ! چرا بايد ترش رو باشيم ؟! يه وقت هست بنده بالاي منبر مي نشينم و براي شما خيلي افاده مي يام كه من دارم براي شما سخنراني مي كنم ، عالٍم به اين متقي گيرتون اومده ، يه وقت هم با خودم فكر مي كنم اگه شما نبوديد من بايد براي چه كسي سخنراني مي كردم ؟ مگه من بالاي منبر واسطه خير براي خودم نيستم ؟! خُب اگه شما نبوديد من چطوري واسطه خير مي شدم ؟ اگه تو مشكلي نداشته باشي كه من حلش كنم چه جوري ثواب و خير به من برسه ؟ اگه از ديدگاه خودخواهي هم نگاه كنين فرمودند اصلاً‌ جاي ترشرويي نيست . بايد با روي خيلي گشاده و با دل كاملاً بشاش انفاق كنيد .

خُب اين ديدگاه الهي و شيعي كه چند تا روايت خوندم تا اهميت بحث رو بگيريد . اصل بحث ديدگاه انسانيه .