نماز و شرائط پذيرش آن

قال الصادق عليه السلام:

قال الله تبارك و تعالى: انما اقبل الصلاة لمن تواضع لعظمتى، و يكف نفسه عن الشهوات من اجلى، و يقطع نهاره بذكرى، و لا يتعاظم على خلقى، و يطعم الجايع و يكسو العارى، و يرحم المصاب، و يؤوى الغريب.

امام صادق عليه السلام فرمود:

خداوند متعال فرمود: نماز كسى را مى‏پذيرم كه:

1 ـ در مقابل عظمت من فروتنى كند. 2 ـ از خواسته‏هاى نفسانى بخاطر من خود را دور كند . 3 ـ روزش را با ياد من بپايان برد. 4 ـ بر بندگانم بزرگى نفروشد. 5 ـ به گرسنه غذا دهد. 6 ـ برهنه را بپوشاند. 7 ـ به مصيبت ديده مهربانى كند. 8 ـ غريب را پناه دهد.

حديث سى و ششم

ميزان قبولى نماز

عن ابى عبد الله عليه السلام قال:

من احب ان يعلم اقبلت صلاته ام لم تقبل، فلينظر هل منعته صلاته عن الفحشاء و المنكر؟ فبقدر ما منعته قبلت منه.

امام صادق عليه السلام فرمود:

كسى كه دوست دارد بداند نمازش پذيرفته شده است يا نه؟ بايد ببيند آيا نمازش او را از زشتيها و ناپاكى‏ها دور كرده است؟ پس به اندازه‏اى كه دور كرده باشد همانقدر از نمازش پذيرفته شده است.

بحار، ج 82، ص 198

حديث سى و هفتم

نماز و ولايت اهل بيت عليهم السلام

قال رجل لزين العابدين عليه السلام: ما سبب قبولها؟

قال عليه السلام:

ولايتنا و البرائة من اعدائنا.

مردى از امام زين العابدين عليه السلام سئوال كرد: ملاك پذيرش نماز چيست؟

امام عليه السلام در پاسخ فرمود:

ولايت ما و برائت از دشمنان ما.

بحار، ج 84، ص 245

حديث سى و هشتم

نماز واجب و مستحب

قال الباقر عليه السلام:

ان العبد ليرفع له من صلاته نصفها و ثلثها و ربعها و خمسها فما يرفع له الا ما اقبل عليها بقلبه و انما امروا بالنوافل ليتم لهم ما نقصوا من الفريضة.

امام باقر عليه السلام فرمود:

نمازى كه بنده بجا مى‏آورد، گاهى نصف و گاهى يك سوم و گاهى يك چهارم و گاهى يك پنجم آن بالا برده مى‏شود، پس بالا برده نمى‏شود مگر آن نمازى كه با توجه قلبى انجام گيرد . مردم مأمور به انجام نمازهاى مستحب شده‏اند تا نقص نماز واجب آنها توسط مستحبات جبران شود.

الحقايق تأليف مرحوم فيض كاشانى، ص .219

حديث سى و نهم

نماز با اذان و اقامه

قال ابوعبد الله عليه السلام:

من صلى باذان و اقامة صلى خلفه صفان من الملائكة، و من صلى باقامة بغير اذان صلى خلفه صف واحد من الملائكة.

قلت له: و كم مقدار كل صف؟ فقال: اقله ما بين المشرق و المغرب، و اكثره ما بين السماء و الارض.

امام صادق عليه السلام فرمود:

كسى كه با اذان و اقامه نماز بخواند دو صف از فرشتگان پشت سر او به نماز مى‏ايستند، و كسى كه با اقامه و بى اذان نماز بخواند يك صف پشت سرش نماز مى‏گزارند. راوى سؤال كرد : مقدار هر صف چقدر است؟ امام فرمود: حداقل آن از مشرق تا مغرب و حداكثر آن بين زمين و آسمان است.

وسائل الشيعه، ج 4، ص 620

حديث چهلم

نماز و دعا

قال ابو عبد الله عليه السلام:

ان الله فرض عليكم الصلوات الخمس فى افضل الساعات، فعليكم بالدعاء فى ادبار الصلوات .

امام صادق عليه السلام فرمود:

خداوند نمازهاى پنجگانه را در بهترين ساعتها بر شما واجب كرد. بنابراين پس از نمازها (كه در بهترين وقتها انجام مى‏گيرد) دعا كنيد.

خصال، ج 1، ص 278

پى‏نوشتها

1 ـ توضيح المسائل حضرت امام خمين (ره) ص 99

2 ـ زيبايى اين حديث در اين است كه پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله اين تقسيم‏بندى را از قرآن استفاده كرده و آيات مربوط به هر گروه را هم بيان فرموده است.

3 ـ المواعظ العدديه، باب چهارم ص 122

4 ـ بقره / 152

5 ـ سوره ماعون / 4

سبك شمردن نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

ليس منى من استخف بصلاته لا يرد على الحوض لا و الله.

رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

كسى كه نماز را سبك شمارد از من نيست و قسم بخدا او در حوض كوثر بر من وارد نخواهد شد .

بحار، ج 82، ص 224

حديث بيست و هفتم

تحقير نماز

قال الصادق عليه السلام:

شفاعتنا لا تنال مستخفا بصلاته.

امام صادق عليه السلام فرمود:

شفاعت ما به كسى كه نمازش را سبك بشمارد نمى‏رسد.

بحار، ج 82، ص 227

حديث بيست و هشتم

تباه كردن نماز

قال النبى صلى الله عليه و آله:

لا تضيعوا صلاتكم فان من ضيع صلاته حشره الله مع قارون و فرعون و هامان.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

نمازتان را تباه نكنيد، زيرا كسى كه نمازش را تباه كند خدا او را با قارون و فرعون و هامان محشور كند.

بحار، ج 82، ص 202

حديث بيست و نهم

نماز ناقص و پيامبر صلى الله عليه و آله

قال الباقر عليه السلام:

بينا رسول الله صلى الله عليه و آله جالس فى المسجد اذ دخل رجل فقام فصلى فلم يتم ركوعه و لا سجوده فقال صلى الله عليه و آله: نقر كنقر الغراب لئن مات هذا و هكذا صلاته ليموتن على غير دينى.

امام باقر عليه السلام فرمود:

هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در مسجد نشسته بود مردى وارد شد و نماز خواند، ولى ركوع و سجود آنرا بطور كامل انجام نداد، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: همانند كلاغ نوك زد، اگر او بميرد و نمازش چنين باشد با دين غير دين من مرده است.

محجة البيضاء، ج 1، ص 340

حديث سى‏ام

سهل انگارى در نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

الصلاة عماد الدين فمن ترك صلاته متعمدا فقد هدم دينه، و من ترك اوقاتها يدخل الويل، و الويل واد فى جهنم كما قال الله تعالى: ويل للمصلين الذينهم عن صلاتهم ساهون.

رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود:

نماز ستون دين است، پس كسى كه عمدا نمازش را ترك كند دينش را خراب كرده است و كسى كه به اوقات نماز اهميت ندهد داخل «ويل» خواهد شد و «ويل» محلى در جهنم است. خداوند در قرآن فرمود: «ويل جاى كسانى است كه در نمازشان سهل انگارى مى‏كنند.» ⁽⁵⁾

بحار، ج 82، ص 202

حديث سى و يكم

نتيجه ترك نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

لا تتركن الصلوة متعمدا فانه من ترك الصلوة متعمدا فقد برئت منه ذمة الله و رسوله.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

نماز را عمدا ترك نكنيد، چون كسى كه آن را عمدا ترك نمايد از قلمرو خدا و رسول او بيرون مى‏رود.

كنز العمال، ج 7، ح 19096

حديث سى و دوم

ترك نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

من ترك صلوة لا يرجوا ثوابها، و لا يخاف عقابها، فلا ابالى أيموت يهوديا او نصرانيا او مجوسيا.

رسول گرامى صلى الله عليه و آله فرمود:

كسى كه نماز را ترك نمايد در حاليكه نه اميد به پاداش آن دارد، و نه از عذاب آن مى‏ترسد، من هم اهميت نمى‏دهم كه او يهودى بميرد يا نصرانى يا مجوسى.

بحار، ج 82، ص 202

حديث سى و سوم

ترك نماز و كفر

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

من ترك صلاته حتى تفوته من غير عذر، فقد حبط عمله، ثم قال: بين العبد و بين الكفر ترك الصلاة.

پيامبر عظيم الشأن صلى الله عليه و آله فرمود:

كسى كه نماز را بدون عذر بجا نياورد تا وقتش بگذرد، اعمالش از بين مى‏رود، سپس فرمود : فاصله بين بنده و كفر، ترك نماز است. (يعنى كسى كه نماز را ترك كند كافر محسوب مى‏شود) .

بحار، ج 82، ص 202

حديث سى و چهارم

عاقبت ترك نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

من ترك الصلاة متعمدا كتب اسمه على باب النار ممن يدخلها.

رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

كسى كه نماز را عمدا ترك كند بر درب جهنم، نامش از دوزخيان نوشته مى‏شود.

كنز العمال، ج 7، ح 19090

ارزش نماز

قال الصادق عليه السلام:

صلاة فريضة خير من عشرين حجة و حجة خير من بيت مملو ذهبا يتصدق منه حتى يفنى او حتى لا يبقى منه شى‏ء.

امام صادق عليه السلام فرمود:

يك نماز واجب از بيست حج بهتر است، و يك حج از صدقه دادن خانه‏اى پر از طلا بهتر است، آنگونه كه آن را صدقه دهند تا آنكه چيزى در آن نماند.

بحار، ج 82، 227

حديث دوازدهم

برترى نماز

قال اميرالمؤمنين عليه السلام:

اوصيكم بالصلاة و حفظها، فانها خير العمل و هى عمود دينكم.

اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود:

شما را به نماز و مراقبت از آن سفارش مى‏كنم چونكه نماز برترين عمل و ستون دين شماست .

بحار، ج 82، ص 209

حديث سيزدهم

اهميت نماز

قال النبى صلى الله عليه و آله:

ما من صلاة يحضر وقتها الا نادى ملك بين يدى الناس (ايها الناس) قوموا الى نيرانكم التى اوقدتموها على ظهوركم فاطفئوها بصلاتكم.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

هيچ گاه وقت نماز نمى‏رسد مگر اينكه فرشته‏اى در ميان مردم ندا مى‏دهد كه: اى مردم بپاخيزيد و با نماز خود آتشهائى را كه برافروخته‏ايد خاموش كنيد.

بحار، ج 82، ص 209

حديث چهاردهم

بركات نماز

قال على عليه السلام:

ان الانسان اذا كان فى الصلاة فان جسده و ثيابه و كل شى‏ء حوله يسبح.

على بن ابيطالب عليه السلام فرمود:

هنگامى كه انسان مشغول نماز است بدن و لباس و هر چه پيرامون اوست خدا را تسبيح مى‏گويند .

بحار، ج 82، ص 213

حديث پانزدهم

جايگاه نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

موضع الصلاة من الدين كموضع الرأس من الجسد.

رسول گرامى صلى الله عليه و آله فرمود:

جايگاه نماز در دين همانند سر است نسبت به بدن.

كنز العمال، ج 7، حديث 18972

حديث شانزدهم

نماز و پاكى روح

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

مثل الصلوات الخمس كمثل نهر جار عذب على باب احدكم يغتسل فيه كل يوم خمس مرات فما يبقى ذلك من الدنس.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

نمازهاى پنجگانه همانند نهر آب گوارائى جلوى درب خانه شماست چنانكه كسى هر روز خود را پنج بار در آن بشويد هيچگونه چركى باقى نماند. (يعنى كسى هم كه شبانه روز نمازهاى پنجگانه را بخواند از آلودگيهاى روحى پاك مى‏شود) .

كنز العمال، ج 7، حديث 18931

حديث هفدهم

نماز و پيمان خداوند

عن رسول الله صلى الله عليه و آله:

قال الله تعالى: افترضت على امتك خمس صلوات و عهدت عندى عهدا انه من حافظ عليهن لوقتهن ادخلته الجنة، و من لم يحافظ عليهن فلا عهد له عندى.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

خداوند متعال فرمود: [اى پيامبر] بر امت تو نمازهاى پنجگانه را واجب كردم و با خود پيمان بستم كه هر كس مراقب آن نمازها و وقت آنها باشد او را به بهشت داخل كنم و كسى كه مراقب آنها نباشد من تعهدى نسبت به او ندارم.

كنز العمال، ج 7، ح 18872

حديث هيجدهم

نماز و ياد خدا

عن الباقر عليه السلام قال:

ذكر الله لأهل الصلاة اكبر من ذكرهم اياه، الا ترى انه يقول: اذكرونى اذكركم. ⁽⁴⁾

امام باقر عليه السلام فرمود:

ياد خدا براى نماز خوانها بالاتر از ياد آنها از خدا است. آيا نمى‏بينى كه خداوند مى‏فرمايد :

«مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم.»

بحار، ج 82، ص 199

حديث نوزدهم

نماز و رحمت خدا

قال على عليه السلام:

اذا قام الرجل الى الصلاة اقبل اليه ابليس ينظر اليه حسدا لما يرى من رحمة الله التى تغشاه.

امام على عليه السلام فرمود:

هرگاه كسى به نماز مى‏ايستد، شيطان حسودانه به او مى‏نگرد، بخاطر آنكه مى‏بيند رحمت خدا او را فرا گرفته است.

بحار، ج 82، ص 207

حديث بيستم

نماز و ترك گناه

روى ان فتى من الانصار كان يصلى الصلاة مع رسول الله و يرتكب الفواحش، فوصف ذلك لرسول الله صلى الله عليه و آله فقال: ان صلاته تنهاه يوما ما، فلم يلبث ان تاب.

روايت شده كه جوانى از انصار با رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز مى‏خواند و مرتكب گناه هم مى‏شد، اين موضوع براى رسول خدا صلى الله عليه و آله بيان شد. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: نمازش روزى او را از گناهان باز خواهد داشت، سپس طولى نكشيد كه توبه كرد.

بحار، ج 82، ص 198

اهميت نماز

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

اول ما افترض الله على امتى الصلوات الخمس، و اول ما يرفع من اعمالهم الصلوات الخمس، و اول ما يسألون عنه الصلوات الخمس.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

نخستين چيزى كه خداوند بر امت من واجب كرد نمازهاى پنجگانه است، و نخستين عملى كه از آنان بالا برده مى‏شود، و از آنان سؤال مى‏شود همان نماز است.

كنز العمال، ج 7، ح 18859

حديث دوم

نماز و پايه‏هاى دين

عن ابى جعفر عليه السلام قال:

بنى الاسلام على خمسة اشياء:

على الصلاة، و الزكوة و الحج و الصوم و الولاية.

امام باقر عليه السلام فرمود:

اسلام بر پنج چيز بنا شده است:

نماز، زكات، حج، روزه و ولايت اهل بيت عليهم السلام.

بحار، ج 82، ص .234

حديث سوم

مثل نماز

عن ابى جعفر عليه السلام قال:

الصلاة عمود الدين، مثلها كمثل عمود الفسطاط اذا ثبت العمود ثبتت الاوتاد الاطناب، و اذا مال العمود و انكسر لم يثبت وتد و لا طنب.

امام باقر عليه السلام فرمود:

نماز ستون دين است، مثل آن همانند ستون خيمه است كه وقتى استوار باشد ميخها و طنابها پا برجاست، و هرگاه ستون آن كج و شكسته شود هيچكدام از آنها استوار نمى‏مانند.

بحار، ج 82، ص 218

حديث چهارم

نماز موجب رستگارى

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

خمس صلوات من حافظ عليهن كانت له نورا و برهانا و نجاة يوم القيامة.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

كسى كه بر نمازهاى پنجگانه محافظت و مراقبت نمايد اين نمازها براى او در قيامت، نور و وسيله نجات او خواهد بود.

كنز العمال، ج 7، حديث 18862

حديث پنجم

نماز و نورانيت قلب

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

صلاة الرجل نور فى قلبه فمن شاء منكم فلينور قلبه.

رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

نماز هر كس، نورى در دل اوست، پس هر كس خواست، قلبش را نورانى كند.

كنز العمال، ج 7، حديث 18973

حديث ششم

نماز ملاك قبولى اعمال

قال الصادق عليه السلام:

اول ما يحاسب به العبد الصلاة، فان قبلت قبل سائر عمله، و اذا ردت رد عليه سائر عمله .

امام صادق عليه السلام فرمود:

نخستين چيزى كه از بنده حسابرسى مى‏شود نماز است، پس اگر نماز پذيرفته شد اعمال ديگرش نيز پذيرفته مى‏شود، چنانچه نمازش رد شود بقيه اعمال او هم قبول نخواهد شد.

وسائل الشيعه، ج 3، ص 22

حديث هفتم

نماز و روش انبياء

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

الصلاة من شرايع الدين، و فيها مرضاة الرب عز و جل، فهى منهاج الانبياء.

پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله فرمود:

نماز از آداب (اوليه) دين است، و آن مايه خشنودى خدا، و راه و روش پيامبران الهى است .

بحار، ج 82، 231

حديث هشتم

نماز پرچم اسلام

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

علم الاسلام الصلاة، فمن فرغ لها قلبه و حافظ عليها بحدها و وقتها و سننها فهو مؤمن .

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

نماز، پرچم اسلام است، مؤمن واقعى، كسى است كه دل به آن دهد و مراقب حدود و آداب و وقت آن باشد.

كنز العمال، ج 7، حديث 18870

حديث نهم

نماز و كارآئى آن

قال الصادق عليه السلام:

ان ملك الموت يدفع الشيطان عن المحافظ على الصلاة و يلقنه شهادة ان لا اله الا الله، و ان محمدا رسول الله فى تلك الحالة العظيمة.

امام صادق عليه السلام فرمود:

فرشته مرگ، شيطان را از كسى كه مراقب نماز است دور مى‏كند، و شهادت بر وحدانيت خدا، و رسالت پيامبر را در هنگام هولناك مرگ به او تلقين مى‏كند.

وسائل الشيعه، ج 3، ص 19

حديث دهم

نماز و فرزندان

قال الباقر عليه السلام:

انا نأمر صبياننا بالصلاة اذا كانوا بنى خمس سنين، فمروا صبيانكم بالصلاة اذا كانوا بنى سبع سنين.

امام باقر عليه السلام فرمود:

هنگامى كه فرزندان ما پنج ساله شدند دستور مى‏دهيم نماز بخوانند، پس شما هم وقتى فرزندانتان به هفت سالگى رسيدند آنها را به نماز دستور دهيد.

وسائل الشيعه، ج 3، ص 12

1 __ زائران ، از آنجهت که کمتر از 10 روز در مکه يا مدينه مي مانند ، بايد نمازهاي چهار رکعتي را دو رکعتي بخوانند ، به جز در ( مسجد الحرام ) و ( مسجد النبي ) که مي توان ، آن نمازها را شکسته يا تمام بخوانند   .  بنابراين ، در نماز جماعت اين دو مسجد نماز را با اهل سنت و تمام خوانده شود .
2 __ در مسجد النبي سجده کردن روي فرشهاي مسجد مانع ندارد و مهر گذاشتن جايز نيست   .
3 __ خارج شدن از مسجد الحرام يا مسجد النبي ، هنگام شروع نماز جماعت ، جايز نيست .
4 __ ميان نماز اهل سنت و شيعه ، تفاوت هايي است که به مواردي اشاره مي شود :

** در عربستان اذان و اقامه با فاصله نسبتا طولاني و در دو نوبت از بلند گو پخش مي گردد و نمازها در پنج نوبت اقامه مي شود .
** اهل سنت ، بعد از حمد در نمازهاي صبح ، مغرب و عشاء با صداي کشيده ( آمين ) مي گويند ؛ قابل توجه است در فقه شيعه ، آمين گفتن پس از قرائت حمد ، موجب باطل شدن نماز مي شود و مستحب است آهسته ، ( الحمد اله رب العالمين) گفته شود .
 اهل سنت ، پس از ذکر رکوع ، مکث زيادي دارند و ذکر ( سمع الله ) را طولاني قرائت مي کنند؛ بنابراين نبايد پس از بر خاستن از رکوع ، سريع به سجده رفت ، بلکه صبر کرده و با جماعت به سجده رفت .
** در  نمازهاي اهل سنت ، قنوت معمول نيست ؛ در فقه شيعه نيز قنوت مستحب است ، بنابراين لازم نيست در نمازهاي جماعت با اهل سنت قنوت خوانده شود .
** در مسجد الحرام و مسجد النبي ، رسم بر اين است که بعد از اغلب نمازهاي واجب ، نماز ميت ، برگزار مي شود ، اين عمل مستحب است و شرکت در آن پسنديده است .

نماز و اسرار تربيتي آن

 • نماز موجب ياد خداست:

ياد خدا بهترين وسيله براي خويشتن داري و كنترل غرايز سركش و جلوگيري از روح طغيان است. «نمازگزار» همواره به ياد خدا مي‏باشد، خدايي كه از تمام كارهاي كوچك و بزرگ ما آگاه است، خدايي كه از آنچه در زواياي روان ما وجود دارد و يا از انديشه ما مي‏گذارد، مطلع و باخبر است و كمترين اثر ياد خدا اين است كه به خودكامگي انسان و هوسهاي وي اعتدال مي‏بخشد، چنان كه غفلت از ياد خدا و بي خبري از پاداشها و كيفرهاي او، موجب تيرگي عقل و خرد و كم فروغي آن مي‏شود.

انسان غافل از خدا در عاقبت اعمال و كردار خود نمي‏انديشد و براي ارضاي تمايلات و غرايز سركش خود حد و مرزي را نمي‏شناسد و اين نماز است كه او را در شبانه روز پنج بار به ياد خدا مي‏اندازد و تيرگي غفلت را از روح و روانش پاك مي‏سازد.

به راستي، انسان كه پايه حكومت غرايز در كانون وجود او مستحكم است، بهترين راه براي كنترل غرايز و خواستهاي مرزنشناس او همان ياد خدا، ياد كيفرهاي خطاكاران و حسابهاي دقيق و اشتباه‏ناپذير آن مي‏باشد. از اين نظر قرآن يكي از اسرار نماز را ياد خدا معرفي مي‏كند: «اقم الصلوة لذكري؛ نماز را براي ياد من بپادار!» (1)

نماز و اسرار تربيتي آن

 • نماز موجب ياد خداست:

ياد خدا بهترين وسيله براي خويشتن داري و كنترل غرايز سركش و جلوگيري از روح طغيان است. «نمازگزار» همواره به ياد خدا مي‏باشد، خدايي كه از تمام كارهاي كوچك و بزرگ ما آگاه است، خدايي كه از آنچه در زواياي روان ما وجود دارد و يا از انديشه ما مي‏گذارد، مطلع و باخبر است و كمترين اثر ياد خدا اين است كه به خودكامگي انسان و هوسهاي وي اعتدال مي‏بخشد، چنان كه غفلت از ياد خدا و بي خبري از پاداشها و كيفرهاي او، موجب تيرگي عقل و خرد و كم فروغي آن مي‏شود.

انسان غافل از خدا در عاقبت اعمال و كردار خود نمي‏انديشد و براي ارضاي تمايلات و غرايز سركش خود حد و مرزي را نمي‏شناسد و اين نماز است كه او را در شبانه روز پنج بار به ياد خدا مي‏اندازد و تيرگي غفلت را از روح و روانش پاك مي‏سازد.

به راستي، انسان كه پايه حكومت غرايز در كانون وجود او مستحكم است، بهترين راه براي كنترل غرايز و خواستهاي مرزنشناس او همان ياد خدا، ياد كيفرهاي خطاكاران و حسابهاي دقيق و اشتباه‏ناپذير آن مي‏باشد. از اين نظر قرآن يكي از اسرار نماز را ياد خدا معرفي مي‏كند: «اقم الصلوة لذكري؛ نماز را براي ياد من بپادار!» (1)